geheimtaal in boekenland

wat heb ik geleerd : spannende code & alles is sales

geheimtaal in boekenland

Bij de ontwikkeling van een nieuwe boekenwebshop ging er een wereld voor me open. Sowieso, maar vooral de speciale coderingen die er bestaan om boeken te kunnen vinden, categoriseren, in- en verkopen. Ik licht een tipje van de sluier op.

ISBN

Laat ik met het makkelijkste beginnen, het meest platte ook. Dat is de ISBN (Internationaal Standaard Boeknummer), een uniek nummer voor elk boek bestaande uit een reeks cijfers. Je ziet ‘m vaak al dan niet in een plakker achter op een boek met een streepjescode, de EAN (Europese artikelnummering, hier ga ik het nu niet over hebben).

Wanneer een boekverkoper de streepjescode scant komt o.a. de prijs tevoorschijn. De prijs valt onder de Wet op de vaste boekenprijs (niet eens een afkorting voor). In deze wet staat dat de prijs voor alle Nederlandstalige uitgaven vastligt (uiteraard zijn hier uitzonderingen en is het niet alleen Nederlandstalig, maar ook Fries, zucht, maar daar ga ik het nu niet over hebben).
Die prijs komt niet zomaar ergens vandaan, die staat verwerkt, net als het ISBN overigens, in de Onix metadata.

 <echt gaaf>Onix metadata (3.0)</echt gaaf>

Onix staat voor ONline Information eXchange en is een standaard speciaal om productspecificaties van boeken (en tijdschriften) samen te voegen (in XML, hier ga ik het nu niet over hebben), zodat uitgevers, distributeurs en boekhandelaars kunnen communiceren over voorraad en nieuwe titels. Metadata is data over data zoals karakteristieken van gegevens. Helder toch?

Primaire Onix metadata betreft o.a. de auteur, titel, taal, aantal blz., datum van uitgave, hard/soft cover etc. en de omschrijving. Maar bijv. ook de afmetingen die samen met het aantal pagina´s nodig is om te kunnen bepalen of – wanneer je het online bestelt – het brievenbus- of pakketpost betreft en wat de verzendkosten zijn. Daarnaast kan een boek ook als luisterboek, e-book of bijv. als groteletterboek bestaan. Het kan dus zijn dat een titel vijf verschillende uitgaven heeft.

Ook niet onbelangrijk is om te weten of een boek op voorraad is. Bij distributeur Centraal Boekhuis (CB), buitenlandse distributeurs maar ook als je één of meerdere fysieke winkels hebt.

Onix & SEO – een titel vinden in het digitale boekenbos. Aka marketing.

Onix metadata is enorm gelaagd. Het zit tjokvol velden die je zeer specifieke waarden kan meegeven, ook voor commerciële doeleinden. Actiecodes, promotiequotes maar ook SEO (Search Engine Optimalisatie, hier ga ik het nu niet over hebben). Hoe vollediger de informatie die je aan een boek meegeeft hoe beter het gevonden kan worden. Dat is de taak van de uitgever.

Maar je kan die data ook verrijken. Zo maak je de content onderscheidend.

Bij grote webshops zijn hele afdelingen vol schrijvers die teksten aanpassen en aanvullen tot reviews aan toe om het vooral Google naar de zin te maken (SEO, hey, vertel ik er toch over). Dat zorgt ervoor dat wanneer je op een titel of auteur zoekt één grote dikke aanbieder vaak de eerste resultaatpagina siert. Deze aanbieder heeft trouwens een redelijk dikke vinger in de updatepap van Onix voor de Nederlandstalige markt, dit geheel terzijde.

Het updaten is trouwens ook interessant, dat gaat via de grote standaard-baas EDItEUR. Voor Nederland en Vlaanderen is daar een werkgroep voor. Allemaal superslimme boekenkoppen die in XML kunnen denken en innovatieve aanpassingen en supplementen op de agenda zetten. Het lijkt alleen dat ze zich virtueel verstopt hebben gezien internet stopt bij 2017 met informatie hierover.

NUR, BIC & Bisac – landelijk & universeel categoriseren

Onder de primaire metadata bevindt zich ook de NUR (Nederlandstalige Uniforme Rubrieksindeling). Een naar mijn idee vet verouderde methode om boeken in thema´s onder te brengen t.b.v. categorisering. Denk aan de verwijsbordjes op de kasten in je favoriete boekhandel.

Het systeem is onderverdeeld in 10 hoofdcategorieën zoals bijv. kinderboeken (code 200), literaire fictie (300) en sociale geografie (900). Hierbinnen vallen subcategorieën zoals non-fictie kinderboeken >12 (240), poëzie (306) en informatica (980) en subsubcategorieën zoals moppen & raadsels (251), romantiek (343) en internet (988).

Voor het beste vindresultaat zou een boek onder één code moeten kunnen vallen maar je kan er meer toekennen. En juist dat moet wel geboren zijn uit noodzaak, omdat – zoals ik al eerder aangaf – het systeem verouderd is. Veel (actuele) thema´s bestaan niet in NUR, zoals bijv. het enorm populaire Young Adult die het moet doen met code 240.

Associeer de pan uit en wees slim met zoekwoorden

Maar, de andere kant is ook lastig, want hoe categoriseer je een boek dat gaat over de reis van een aseksuele vrouw die in een rolstoel door de woestijn trekt om d.m.v. het verzamelen van recepten bij nomaden steun te vragen voor de lgtbq-community? 402? 440? 508? Maar gelukkig valt dit wel weer goed te ondervangen in het zoekwoordenveld van Onix (SEO!).

Zoals de afkorting al een beetje verklapt is de NUR alleen voor Nederland. In Engeland heet het BIC en in Amerika heet het BISAC, een ander stelsel van letters en cijfers. Tussen NUR en BISAC bestaat naar mijn idee nog geen vertaalmodule en wellicht is dat met het uitrollen van een universeel systeem volstrekt overbodig.

Halleluja! Thema in da houz

Want vanaf april 2019 kun je namelijk naast NUR, BIC en BISAC ook Thema codes aanleveren. De door CB ontwikkelde universele codering die volgens mij alleen nog maar wereldwijd hoeft worden uitgerold en geïmplementeerd. Ik zal mij binnenkort eens verdiepen wat daar de status van is.

In afwachting van de Thema-take over kun je als boekhandelaar ook zelf een NUR-code aanmaken om ingewikkelde reiskookboeken of obscure eigen uitgaven in onder te brengen. Helaas is dat geen open source en zeer onderhoudsonvriendelijk bovendien.

Wees zichtbaar (;-))

Dus ga jij een boek uitgeven, overweeg je een boekenwebshop of heb je andere snode plannen? You know what to do! Of neem contact met mij op.